على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3711

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نشائى ( nac 'iyy ) ا . ع . نشاسته ساز و نشاسته فروش . نشب ( nacab ) ا . ع . مال و عقار . و مال اصيل از صامت و ناطق . ج : نشوب . و درختى كه بدان كمان سازند . و نام مردى . المثل : لهم نسب و ما لهم نشب ان هم الاخشب . نشب ( nacab ) م . ع . نشب الشئ فى الشئ نشبا و نشوبا و نشبة ( از باب سمع ) : فرو رفت آن چيز در آن چيز و آويخته شد و نفوذ نكرد . و نشب منشب سوء : در بدى افتاد كه رهايى از آن ندارد . يق : نشبت الحرب بينهم . و نشبه الامر : لازم گرديد او را كار . و ما نشب فلان يفعل كذا : يعنى هميشه فلان چنين مىكند . نشبة ( nocbat ) ا . ع . آويزش . و گرك . و نام مردى . و قولهم : كنت نشبة فصرت عقبة : يعنى بودم من كه چون در مىآويختم به كسى از من بوى بدى مىرسيد و امروز برگشتم از آن حالت . نشبة ( nocbat ) م . ع . نشب نشبا و نشوبا و نشبة . ر . نشب . نشبة ( nacabat ) ا . ع . مال و عقار و آب و زمين . و مال اصيل از صامت و ناطق . نشبة ( nocabat ) ص . ع . رجل نشبة : مردى كه چون بكارى در آويزد از آن دست نكشد . نشبره ( necbare ) ا . پ . آن جزيى از خوراك كه ستور در دهان خود براى نشخوار كردن نگاه مىدارند . و سايه و ظل . نشبل ( nacbel ) ا . پ . دست زدگى بر چيزى . و درآويختگى . و چيزى را به چيزى ديگر دوختن و پيوند كردن . نشپيل ( nacpil ) و ( necpil ) ا . پ . شست و دام و قلاب ماهىگيرى . و هر قلابى كه بدان چيزى آويزند . و قلاب مانندى كه بدان خوشه ميوه را از درخت فرود آورند . نشت ( nact ) ص . پ . خراب و ضايع و ويران . و فانى . و پژمرده و سست . و زبون و ناتوان و نااستوار . نشت ( nect ) ص . پ . خوش و نيك و تندرست . نشتر ( nectar ) ا . پ . نيشتر و ابزارى كه بدان فصد مىكنند و نيش . نشتر زده ( nectar - zade ) ص . پ . فصد شده . نشتن ( nectan ) ف ل . پ . نشستن و ماندن و اقامت كردن . و نشتن چون خاك : به آرامى و هموارى و با كمال حلم نشستن و خوار و زار و سرافگنده نشستن . نشتو ( nactu ) ا . پ . نام مردى . نشتى ( nacti ) ا . پ . سستى و زبونى و ناتوانى و بىاستوارى . نشتى ( necti ) ا . پ . خوشى و نيكى . نشتى ( necti ) پ . كلمهء فعل يعنى چگونه هستى و چه حال دارى . نشج ( nacj ) م . ع . نشج نشجا و نشيجا . ر . نشيج . نشج ( nacaj ) ا . ع . راه‌گذر آب . ج : انشاج . نشح ( nach ) م . ع . نشح نشحا و نشوحا ( از باب فتح ) : آب خورد نه بقدرى كه سير آب شود . و آب خورد تا شكمش پر شد . و نشح الخيل : آب داد باسبان باندازه‌اى كه تشنگى آنها بر طرف شود . نشح ( nocoh ) ا . ع . مستان و مردمان مست . نشخار ( noc - x r ) و ( nec - x r ) ا . پ . چيزى كه حيوانات از قبيل اشتر و گاو و گوسپند و جز آن از معده خود به دهان آورند و بخايند و باز فرو برند . و آنچه از كاه و علف كه در آخور ستور بازماند و نخورند . نشخوار ( nec - x r ) و ( noc - x r ) و نشخور ( nec - xor ) و نشخوره ( nec - xore ) ا . پ . در هر چهار واو معدوله - نشخاركننده و نشخار . و نشخوار كردن : نشخار كردن و نيم خورده كردن كاه و علف را . نشخوار زننده ( nec - x r - zandnde ) ص . پ . واو معدوله - نشخاركننده . نشد ( nacd ) م . ع . نشد الضالة نشدا و نشدة و نشدانا ( از باب نصر ) : طلب كرد و جست گم شده را . و نشد فلان الضالة : تعريف كرد فلان گم شده را . و نشد فلانا : بشناخت فلان را . و نشد زيدا بالله : سوگند داد زيد را به خدا . و نشد فلانا نشدا : گفت بفلان : نشدتك الله اى سالتك باللّه كانك ذكرته اياه . و قولهم : نشدك الله ( مصدر منصوب بالفعل محذوف ) اى انشدك باللّه : يعنى سوگند مىدهم ترا بخداى . و نشدته فانشدنى : سؤال كردم او را پس جواب داد من را . نشدان ( necd n ) و نشدة ( necdat ) م . ع . نشد نشدا و نشدة و نشدانا . ر . نشد . نشدة ( necdat ) ا . ع . بانك و آواز . نشر ( nacr ) ا . ع . بوى خوش و هر بويى . و بوى دهن زن و بوى بغل زن پس از خفتن . و گر و خارش و جرب . و گياه خشك شده كه پس از باران آخر تابستان دوباره سبز شود . نشر ( nacr ) م . ع . نشر الموتى